Kredyt płynnościowy dla firm to kredyt obrotowy na bieżące finansowanie działalności – pensje, faktury, składki, kiedy pieniądze od kontrahentów jeszcze nie wpłynęły. Bank odmówi go jednak wtedy, gdy firma straciła zdolność kredytową – a to zwykle dokładnie ten moment, w którym gotówki potrzebujesz najmocniej.
Poniżej tłumaczymy, kiedy pada „nie” i co realnie możesz zrobić, gdy kredyt przestał być rozwiązaniem.
Czym jest kredyt płynnościowy dla firm?
Kredyty płynnościowe dla firm to inaczej kredyty przeznaczone na bieżącą działalność, nie na inwestycje – zwykle w formie linii kredytowej lub kredytu w rachunku bieżącym. Ich zadaniem jest uzupełnienie przejściowej luki w kasie: opłacenie pensji, faktur i składek, zanim wpłyną pieniądze od kontrahentów.
To nie jest darmowy zastrzyk gotówki, tylko dług, który trzeba spłacić z odsetkami i w terminie wskazanym w umowie kredytowej. Ma sens, gdy niedobór finansowy jest przejściowy – czekasz na konkretną płatność i znasz datę, kiedy powinna wpłynąć.
Jeśli przychody nie pokrywają kosztów miesiąc po miesiącu, kredyt problemu nie rozwiąże. Tylko odsunie go w czasie. I powiększy.
Kiedy bank odmówi kredytu płynnościowego?
Bank odmówi kredytu płynnościowego, gdy firma straciła zdolność kredytową – czyli nie potrafi już wykazać, że spłaci zobowiązanie z bieżącej działalności. Widać to po konkretnych sygnałach, tych samych, które znasz od środka:
- regularne opóźnienia w płatnościach powyżej 3 miesięcy,
- zaległości w ZUS lub urzędzie skarbowym,
- zajęcia komornicze na rachunku firmowym,
- ujemny kapitał i narastające straty,
- wypowiedziane lub renegocjowane umowy z kontrahentami.
Paradoks polega na tym, że finansowania potrzebujesz najbardziej dokładnie wtedy, gdy najtrudniej je zdobyć. Jeśli słyszysz kolejne „nie”, to nie znaczy, że jesteś bez wyjścia – to znaczy, że kredyty firmowe przestają być właściwym narzędziem.
Gwarancja BGK nie zastąpi zdolności kredytowej
Gwarancja Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) ułatwia uzyskanie kredytu, ale go nie zastąpi. To niepieniężne poręczenie spłaty – BGK przejmuje część ryzyka banku (gwarancja de minimis zabezpiecza do 60%, Biznesmax Plus do 80% kapitału kredytu, ale tylko dla firm spełniających kryteria innowacyjne/ekologiczne), dzięki czemu bank chętniej pożycza pieniądze.
Jest jednak warunek, który wyklucza dużą część firm faktycznie w kryzysie: z gwarancji BGK skorzystają podmioty, które w dniu złożenia wniosku nie mają zaległości wobec ZUS i urzędu skarbowego.
Poręczenie obniża ryzyko banku, ale nie sprawi, że pożyczy on firmie bez zdolności kredytowej.
Kredyt na kredyt – kiedy płynność staje się pułapką?
Najczęstszy błąd firm w kryzysie to dokładanie długu do długu. Chwilówka firmowa, faktoring na gorszych warunkach, kolejny kredyt „na przetrwanie do końca kwartału” – każdy z osobna wygląda na ratunek, razem tworzą spiralę, z której coraz trudniej wyjść.
Jest też wymiar prawny, o którym mało kto mówi na czas. Zarząd spółki ma co do zasady 30 dni od powstania stanu niewypłacalności na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości (art. 21 Prawa upadłościowego). Branie kolejnych kredytów zamiast właściwej reakcji na niewypłacalność może oznaczać osobistą odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki.
Czas tu działa na Twoją niekorzyść. Dlatego, zanim sięgniesz po finansowanie „na ostatnią chwilę”, sprawdź, czy lepszym narzędziem nie jest restrukturyzacja firm.
Co zamiast kredytu? Restrukturyzacja firmy
Gdy bank odmawia finansowania, a problem jest strukturalny, właściwym narzędziem bywa restrukturyzacja – formalny proces, którego celem jest uniknięcie upadłości przez zawarcie układu z wierzycielami (art. 3 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego). Działa tu inny mechanizm niż przy kredycie: restrukturyzacja nie dokłada nowego długu, lecz porządkuje i zamraża ten, który już masz, i daje firmie ochronę na czas naprawy:
- Ochrona umów (art. 256 p.r.) – wierzyciel co do zasady nie może wypowiedzieć umów o podstawowym znaczeniu, m.in. najmu, dzierżawy czy kredytu. Firma działa dalej.
- Zawieszenie egzekucji (art. 259 p.r.) – postępowania komornicze dotyczące wierzytelności objętych układem ulegają zawieszeniu z mocy prawa. Komornik nie czyści konta w trakcie naprawy.
- Układ z wierzycielami – rozłożenie spłaty na raty, odroczenie terminów, a nawet umorzenie części zobowiązań i odsetek.
Mechanizmy ochronne w pełnym kształcie działają w przyspieszonym postępowaniu układowym (PPU); pozostałe tryby przewidują rozwiązania zbliżone. Dla firm na wczesnym etapie kryzysu istnieje szybka, w dużej mierze pozasądowa ścieżka – postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU), zwykle w 2–4 miesiące. Im wcześniej zareagujesz, tym więcej masz opcji.
Kredyt płynnościowy czy restrukturyzacja – jak wybrać?
Wybór pomiędzy finansowaniem a restrukturyzacją zależy od głębokości kryzysu i tego, czy firma zachowała zdolność kredytową:
- Kredyt płynnościowy ma sens, gdy problemy finansowe firmy są przejściowe, a przy tym regularnie opłacasz składki ZUS i podatki do urzędu skarbowego. Musisz mieć przy tym odpowiednio wysoką zdolność kredytową.
- Restrukturyzacja jest właściwsza, gdy bank już odmawia, narastają zaległości publicznoprawne, ruszyła egzekucja, a koszty trwale przewyższają przychody.
„To nie jest wybór „kredyt albo upadłość”. Między jednym a drugim jest cała gama narzędzi naprawczych – trzeba tylko trafnie ocenić, na którym etapie jest firma” – jak przekonuje ekspert ASK Legal.
Wojciech Kieszkowski, jestem doradcą podatkowym, który pracował już w wielu największych firmach doradczych w Polsce i na świecie. Mam ogromne doświadczenie w doradztwie podatkowym i świecie finansów. Zapragnąłem dzielić się nim z Wami na moim własnym, prywatnym blogu.
