Długi polskich firm w 2026 r.: 46,6 mld zł zaległości i 4712 firm zagrożonych niewypłacalnością

Na koniec marca 2026 r. zaległe zobowiązania polskich przedsiębiorstw sięgnęły 46,6 mld zł – o blisko 6 proc. więcej niż rok wcześniej, przy 2-proc. wzroście w poprzednim okresie, jak wynika z danych BIG InfoMonitor – Dług Trendy. W pierwszym półroczu 2026 r. niewypłacalnością zagrożonych było 4 712 firm (dane COIG, 2026). A jednocześnie dłużników na rynku ubywa. Ta pozorna sprzeczność wiele mówi o kondycji polskich firm. Czy nasi przedsiębiorcy toną w długach?

Dłużników mniej, długu więcej

Liczba przedsiębiorstw z zaległościami spada – na koniec marca 2026 r. w rejestrze BIG InfoMonitor figurowało około 309 tys. podmiotów z długiem przekraczającym łącznie 46,6 mld zł. Było ich o 0,38% mniej w porównaniu miesiąc do miesiąca i o 7,42% mniej w perspektywie rocznej.

Kwota zadłużenia jednak rośnie, i to szybciej niż wcześniej – urosła o 6,59% rok do roku. Wniosek jest jeden: problem nie rozlewa się na cały rynek, lecz skupia w coraz mniejszej grupie firm, które tkwią w pętli zadłużenia.

Spadek liczby upadłości to nie jest poprawa

W I połowie 2026 r. sądy ogłosiły 206 upadłości firm wobec 207 rok wcześniej. Liczba niemal identyczna, ale skala już nie – łączne zadłużenie tych przedsiębiorstw wzrosło z 31 mln zł do 44 mln zł, czyli o około 40 proc. (KRD). Podobnie w restrukturyzacji: przy zbliżonej liczbie postępowań (1146 restrukturyzacji w I poł. 2026 roku wobec 1119 w I poł. 2025 roku) długi firm, które je otworzyły, sięgnęły 157 mln zł, o blisko jedną czwartą więcej niż przed rokiem.

Do tego dochodzą sytuacje, których nie widać w statystyce upadłości. W I półroczu 2026 r. sądy oddaliły 516 wniosków o upadłość – najczęściej dlatego, że majątek dłużnika nie wystarczał nawet na koszty postępowania. Kolejnych 1 424 przedsiębiorców, zamiast upadłości firmy, ogłosiło upadłość konsumencką (rok wcześniej – 982). Dopiero suma tych kategorii daje pełny obraz: 4 712 firm zagrożonych niewypłacalnością.

Rejestry różnią się metodologią – COIG liczy obwieszczenia, MGBI korzysta z danych KRZ, MSiG i KRS – stąd niewielkie rozbieżności w liczbach. Kierunek jest jednak wspólny.

Skąd biorą się długi firm? Cztery główne przyczyny

• Zatory płatnicze. Kontrahent nie płaci na czas, więc i Ty nie regulujesz swoich zobowiązań. W budownictwie opóźnienia w płatnościach dotyczą 97 proc. firm (BIG InfoMonitor, Skaner MŚP), a duża część badanych przyznaje, że realnie psują im one płynność.
• Rosnące koszty stałe. Składki ZUS, wynagrodzenia, energia, czynsze. Przy droższym finansowaniu i ostrożniejszych bankach nawet krótkie zaburzenie płynności potrafi zamienić się w trwałą zaległość.
• Wyczerpany model biznesowy. Z danych MGBI wynika, że wśród upadających firm dominowały podmioty działające ponad 20 lat – odpowiadały za 27 proc. upadłości. Długi staż nie chroni przed niewypłacalnością.
• Zbyt późna reakcja. Polskie prawo stawia na wczesne udrażnianie problemów z płynnością i drugą szansę. Kłopot w tym, że wiele firm sięga po te narzędzia dopiero wtedy, gdy nie ma już czego ratować.

Pięć legalnych dróg wyjścia z długów

Polskie prawo przewiduje pięć realnych ścieżek oddłużenia przedsiębiorstwa. Wybór zależy przede wszystkim od tego, czy firma ma jeszcze szansę być rentowna.

• Negocjacje i ugody z wierzycielami – bez sądu i bez wpisów w rejestrach. Sprawdzają się, dopóki wierzycieli jest kilku i wszyscy są gotowi rozmawiać.
• Układ ratalny z ZUS lub urzędem skarbowym – w 2025 r. przedsiębiorcy złożyli 91,9 tys. wniosków o rozłożenie należności na raty w ZUS, a zawarto 51,2 tys. porozumień. To narzędzie porządkuje spłatę, ale nie zmniejsza kwoty długu.
• Postępowanie restrukturyzacyjne – cztery tryby do wyboru (art. 2 Prawa restrukturyzacyjnego): o zatwierdzenie układu, przyspieszone układowe, układowe i sanacyjne. Jego celem, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, jest uniknięcie upadłości przez zawarcie układu z wierzycielami. W praktyce postępowanie restrukturyzacyjne pozwala rozłożyć dług na raty, odroczyć terminy lub umorzyć część zobowiązań, a firma zwykle zostaje pod zarządem właściciela.
• Upadłość przedsiębiorcy – gdy działalności nie da się już uratować, a majątkiem zarządza syndyk.
• Upadłość konsumencka po zamknięciu działalności – osoba, która prowadziła jednoosobową firmę, po wykreśleniu z CEIDG może ogłosić upadłość konsumencką.  Od reformy z 2020 r. umorzeniu podlegają wówczas także zaległości wobec ZUS i urzędu skarbowego, na tych samych zasadach co pozostałe długi.

Kiedy zacząć oddłużanie firmy?

Formalnie – z chwilą powstania stanu niewypłacalności. Zgodnie z art. 21 ust. 1 Prawa upadłościowego przedsiębiorca ma 30 dni od tego dnia na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Przekroczenie terminu może oznaczać osobistą odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania firmy oraz zakaz prowadzenia działalności.

Praktycznie – dużo wcześniej. Sygnały, których nie warto lekceważyć:

• regulujesz zobowiązania z opóźnieniem przekraczającym trzy miesiące,
• płacisz najgłośniejszym wierzycielom, a nie tym najważniejszym dla działalności,
• bieżącą działalność finansujesz z kolejnych pożyczek lub faktoringu,
• rosną zaległości wobec ZUS i urzędu skarbowego, bo to poczeka,
• straciłeś kluczowego kontrahenta i nie masz go czym zastąpić.

Im wcześniej firma reaguje, tym więcej trybów pozostaje dostępnych i tym większa szansa, że właściciel zachowa kontrolę nad przedsiębiorstwem.

Źródła:

BIG InfoMonitor / BIK (Rejestr Dłużników, dane na 31.03.2026),

Krajowy Rejestr Długów (I kw. i I półrocze 2026),

Centralny Ośrodek Informacji Gospodarczej (I półrocze 2026),

MGBI „Postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne. Raport 2026”,

ZUS (dane na 31.12.2025).

Ustawa z 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne;

Ustawa z 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe.

Wojciech Kieszkowski

Wojciech Kieszkowski, jestem doradcą podatkowym, który pracował już w wielu największych firmach doradczych w Polsce i na świecie. Mam ogromne doświadczenie w doradztwie podatkowym i świecie finansów. Zapragnąłem dzielić się nim z Wami na moim własnym, prywatnym blogu.