Komunikat Zarządu do Klientów z dnia 11 września 2019 r.
Komunikat dla Klientów ×

Krótsze okresy przedawnienia

W dniu 9 lipca 2018 r. weszła w życie ustawa zmieniająca terminy przedawnienia roszczeń w sprawach cywilnych. Nowelizacja kodeksu cywilnego dotyczy skrócenia podstawowego terminu przedawnienia roszczenia z 10 do lat 6.

Na wstępie należy podkreślić, że nie było założeniem ustawodawcy regulowanie sytuacji kredytobiorców posiadających kredyty związane z walutą obcą. Jakkolwiek finalnie wprowadzone zmiany w kodeksie cywilnym odnoszą się również do nich, to jednak impulsem do wprowadzenia zmian była chęć polepszenia sytuacji osób zadłużonych (konsumentów) i ograniczenie wobec nich windykacji przedawnionych roszczeń prowadzonej przez spółki, które masowo zajmują się skupowaniem takich wierzytelności.

Roszczenia będą wygasać po 6 latach

Nowelizacja weszła w życie 9 lipca br. i skróciła podstawowy termin przedawnienia roszczenia z 10 do 6 lat. Zgodnie z nowelizacją dłużnicy będą w szczególności mocniej chronieni w zakresie roszczeń przedawnionych. Okoliczność, czy zobowiązanie dłużnika do zapłaty zaległych kwot jest przedawnione czy też nie, ma być teraz badana z urzędu przez sąd orzekający w sprawie. Zapewne w praktyce spowoduje to podjęcie przez wierzycieli decyzji o niedochodzeniu tego typu (przedawnionych) roszczeń.

Nowelizacja przygotowana została w resorcie sprawiedliwości. Według jej uzasadnienia, istotnym argumentem przemawiającym za zmianą były „trudności dowodowe, gdyż po upływie zbyt długiego okresu trudno jest nie tylko wykazać roszczenie, ale przede wszystkim jego ewentualne wygaśnięcie”.

Kogo zmiana omija

W przypadku roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz dotyczących świadczeń okresowych, np. czynszu najmu i dzierżawy, termin ten wynosi trzy lata, tak jak dotychczas.

Ustawowe skrócenie okresów przedawnienia nie ma też wpływu na wierzycieli dochodzących swoich roszczeń przeciwko dłużnikom w zakresie roszczeń:

  1. powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy (wszelkie roszczenia o zapłatę kwot związanych z kredytem powstałe do dnia 8 lipca, zachowają dotychczasowy 10 letni termin przedawnienia) i
  2. nieprzedawnionych w dniu wejścia w życie nowej ustawy (czyli roszczeń powstałych 10 lat wstecz od dnia wejścia w życie ustawy).

Zasada ta dotyczy jednakże wyłącznie wierzycieli mających status konsumenta, czyli osób, których celem zawarcia danej umowy nie były okoliczności związane bezpośrednio z prowadzoną działalnością gospodarczą lub zawodową (czyli na przykład umowa kupna związana było z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych). Warto wskazać, że przepis przewidujący zastosowanie wobec roszczeń konsumenta dotychczasowych przepisów o przedawnieniu znalazł swoje miejsce w projekcie ustawy dopiero wskutek uwag zgłoszonych na etapie opiniowania projektu zmian, a problem ewentualnego wcześniejszego przedawnienia roszczeń konsumenckich został zgłoszony przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wprowadzenie tego zapisu – w kontekście całej ustawy – należy ocenić jako pozytywne z punktu widzenia dochodzenia roszczeń przeciwko profesjonalnym uczestnikom obrotu gospodarczego.

Przedawnienia w banku

Nowelizacja wprowadza również rozwiązanie, zgodnie z którym sąd w wyjątkowych przypadkach, po rozważeniu interesów stron, może nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującemu przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności. Przykładowo w sprawach dotyczących kredytów powiązanych z walutą obcą takim roszczeniem banku przeciwko kredytobiorcy jest roszczenie o zwrot wypłaconej kwoty kredytu. Zagadnienie to jest szczególnie istotne w przypadku argumentacji kredytobiorców o nieważności zawartej z bankiem umowy kredytu. W takim przypadku roszczenia kredytobiorców o zwrot zapłaconych kwot (rat kredytu, opłat, prowizji) przedawniają się z upływem 10 lat, z kolei roszczenie banku przedawnia się w terminie 3 lat od dnia uruchomienia kredytu. Mając na uwadze, że od czasu boomu na kredyty powiązane z walutą CHF (2006-2008) upłynęło więcej jak 3 lata, to w sądowych procesach frankowiczów roszczenia banku o zwrot niespłaconych kwot kredytu można uznać za przedawnione.

Zaznaczyć należy, że możliwość uwzględnienia w takim przypadku roszczeń przed nowelizacją była możliwa na podstawie klauzuli generalnej art. 5 kodeksu cywilnego, niemniej jednak obecnie niejako wprost uprawnienie to zostało zapisane w przepisach ustawy. W myśl dotąd obowiązujących przepisów, nawet gdy upłynął okres przedawnienia roszczenia, sąd rozpoznający sprawę mógł to wziąć pod uwagę wyłącznie wtedy, gdy dłużnik wykazał się odpowiednią inicjatywą i podniósł zarzut przedawnienia. Jeśli tego nie zrobił – a wielu ludzi nie ma świadomości przysługujących im praw – powództwo zostałoby uwzględnione.

Dlatego w nowelizacji przewidziano, że sąd ma zostać zobowiązany do zbadania, czy roszczenie jest przedawnione. Jeśli po analizie materiału dowodowego sąd stwierdzi, że upłynął termin przedawnienia, powództwo zostanie oddalone i żadna czynność dłużnika nie będzie już do tego potrzebna.

Jarosław Jastrzębski, Tax Care

×

Prześlij ten film znajomej osobie:

Anuluj
Poleć film znajomym: